Kim jest aktuariusz

Najważniejszym prawem regulującym zawód aktuariusza w Polsce jest Ustawa o działalności ubezpieczeniowej. Z usług aktuariuszy korzystają towarzystwa ubezpieczeniowe i towarzystwa reasekuracji. Aktuariusz wyznacza rezerwy ubezpieczeniowe i inne kluczowe parametry w taki sposób, by zapewnić bezpieczeństwo i rentowość działania zakładu ubezpieczeń.

Do głównych obowiązków aktuariusza zatrudnionego przez towarzystwo ubezpieczeń należą: wycena ubepieczeń, troska o właściwy poziom rezerw ubezpieczeniowych, ocena programów reasekuracyjnych oraz różnego typu analizy statystyczne i finansowe. Aktuariusz często bierze udział w podejmowaniu najważniejszych decyzji zakładu ubezpieczeń.

Nowe wyzwania stawiają przed aktuariuszami nowe kanały sprzedaży ubezpieczeń, szczególnie tzw. porównywarki ubezpieczeń, które powodują, że wyśrubowana aktuarialna taryfikacja ubezpieczeń staje się kluczowa dla firm ubezpieczeniowych, bo coraz częściej tylko cena decyduje o wyborze ubezpieczenia.

Aktuariusz zarządza także finansowym bezpieczeństwem pracowniczych programów emerytalnych i innych systemów ubezpieczeniowo-emerytalnych. Aktuariusz odpowiada za nadzór kontrolowanymi nad systemami nie tylko przed swoim pracodawcą, ale także przed instytucjami nadzoru finansowo-ubezpieczeniowego. Jest to więc zawód zaufania publicznego.  

Na Zachodzie aktuariusze pełnią często służbę publiczną. W wielu krajach istnieje urząd Głównego Aktuariusza. Najczęściej zajmuje się on prognozami demograficznymi i finansowymi państwowych programów emerytalnych.

Aktuariusz wyznacza też rezerwy na przyszłe świadczenia pracownicze. W wiarygodny sposób szacuje wysokości odpraw, nagród jubileuszowych i innych płatności na rzecz pracownika, które nie są częścią jego wynagrodzenia. Rezerwy na ten cel, tworzone metodami aktuarialnymi, umożliwiają lepszą ocenę wartości przedsiębiorstwa i dostarczają pełniejszych informacji do prowadzenia negocjacji płacowych oraz przeprowadzania fuzji i podziałów firm.  

Jak zostać aktuariuszem

Polska

Choć nie ma takiego wymogu, większośc aktuariuszy to absolwenci kierunków matematycznych i ekonomicznych. Aby uzyskać polską licencję aktuarialną, należy przede wszystkim zdać czteroetapowy egzamin przed państwową komisją egzaminacyjną i wykazać się dwuletnią praktyką odbytą pod nadzorem innego aktuariusza. Egzamin składa się z części statystycznej, finansowej, zadań z ubezpieczeń majątkowych i życiowych. Polski egzamin uchodzi za dość trudny, na co dowodem jest mała liczba osób, które zdały go na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat.

Polska ścieżka egzaminacyjna jest jednak znacznie prostsza i krótsza niż w większości rozwiniętych państw Zachodu, gdzie przez stulecia kształtował się kanon wiedzy i umiejętności potrzebnych do zarządzania ryzykiem finansowym. Polska historia nie sprzyjała rozwojowi rynku takich usług.

USA i inne kraje

USA

W USA, aby otrzymać tytuł uznawany przez środowisko, należy uzyskać członkostwo "associate" lub "fellow" w Casualty Actuarial Society (ACAS lub FCAS) dla aktuariuszy specjalizujących się w ubezpieczeniach majątkowych lub w Society of Actuaries (ASA lub FSA) dla ubezpieczeń życiowych. Uzyskanie każdego z tych wyróżnień wymaga zdania ok. 10 egzaminów podzielonych na trzy etapy: egzaminy podstawowe, egzaminy zaawansowane, egzaminy końcowe. Cały proces ten trwa zwykle ok. 5-9 lat.

Funkcjonują też inne, mniejsze stowarzyszenia aktuarialne, takie jak: American Society of Pension Actuaries czy Conference of Consulting Actuaries, których członkowie specjalizują się w systemach emerytalnych i consultingu. Organizacją branżową, która skupia wszystkich aktuariuszy w USA jest American Academy of Actuaries.

Najbliższym amerykańskim odpowiednikiem polskiej licencji aktuarialnej jest tytuł "Enrolled Actuary". Enrolled Actuary jest członkiem rządowego Joint Board for the Enrollment of Actuaries i odpowiada za bezpieczeństwo systemów emerytalnych.

Inne kraje

W Wielkiej Brytanii i niektórych jej byłych koloniach instytucją nadającą tytuły aktuarialne FIA jest Faculty and Institute of Actuaries. Aby otrzymać tytuł trzeba zdać serię kilkunastu egzaminów. System brytyjski jest zbliżony do systemów amerykańskiego, kanadyjskiego i australijskiego. Kraje te uznają między sobą członkostwa uzyskane w stowarzyszeniach krajowych, choć często pod pewnymi dodatkowymi warunkami.

W Kanadzie tytuł FCIA nadaje Canadian Institute of Actuaries.

W Australii obowiązuje tytuł FIAA, który nadaje Institute of Actuaries of Australia.